Φορέας υλοποίησης:
Υπουργείο Πολιτισμού / Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας
Περιφερειακή Ενότητα:
Πιερίας
Προϋπολογισμός έργου:
Ο αρχαιολογικός χώρος έχει έκταση περίπου 750 στρέμματα και αποτελείται από την εντός των τειχών πόλη και από την περιοχή των ιερών, νότια της πόλης. Η αγορά του Δίου χωροθετείται εντός του ομώνυμου οικοδομικού τετραγώνου, συνολικών διαστάσεων διαστάσεων 129,20 μ. (Α-Δ) x 190,65 μ. (Β-Ν). Πρόκειται για το πρώτο οικοδομικό τετράγωνο που συναντά κανείς μπαίνοντας από τη νότια πύλη της πόλης και κινούμενος πάνω στον κεντρικό της δρόμο (cardo maximus). Το τετράγωνο αποτελούσε τον πυρήνα της δημόσιας ζωής πόλης και περιλάμβανε τη ρωμαϊκή αγορά (forum), δηλαδή μία μεγάλη πλακοστρωμένη πλατεία που περιβαλλόταν από στοές και άλλους δημόσιους χώρους.
Το έργο αφορούσε στην προστασία και αποκατάσταση του σημαντικότερου τετραγώνου της πόλης, καθώς και στη συνολική ανάδειξη του, μέσω της βελτίωσης της αναγνωσιμότητας των αρχιτεκτονικών καταλοίπων, της αναβάθμισης των υπηρεσιών πληροφόρησης και της επέκτασης των διαδρομών κίνησης των επισκεπτών με δυνατότητα χρήσης και από ΑμεΑ. Παράλληλα επιτεύχθηκε η ολοκλήρωση της αρχαιολογικής αφήγησης, ως προς την γεωμετρία και τις δημόσιες λειτουργίες της αγοράς, αλλά και ως προς την μεταγενέστερη ιδιωτική και εργαστηριακή χρήση.
Οι γενικής φύσης παρεμβάσεις του έργου αφορούσαν στο σύνολο του οικοδομικού τετραγώνου της αγοράς και σε εργασίες ευπρεπισμού, όπως διαχείριση της βλάστησης, επιφανειακό καθαρισμό, απομάκρυνση των φερτών και καταπεσμένων υλικών, διαμόρφωση του εδάφους, πλήρωση παλιών ανασκαφικών σκαμμάτων και συλλογή διάσπαρτων δομικών υλικών. Οι εργασίες προστασίας, αποκατάστασης και ανάδειξης επικεντρώθηκαν στην περιοχή του forum (πλατεία, στοές και νότιο τμήμα), στην «Οικία Ευβούλου» (σωστική συντήρηση των ψηφιδωτών δαπέδων), στην «Οικία Επιγένους» και στο λεγόμενο «Σεβαστείο» και αφορούν συνοπτικά στα εξής:
- Αποκατάσταση των επιφανειών του εδάφους: Στις περιοχές όπου απαιτούνταν συμπληρωματική αποκάλυψη των αρχιτεκτονικών καταλοίπων πραγματοποιήθηκε ανασκαφή και εκτενείς αποχωματώσεις, ενώ παλιά ανασκαφικά σκάμματα και ερευνητικές τομές καλύφθηκαν με αδρανή υλικά, ώστε να αποδοθεί ενιαία εικόνα των χώρων.
- Στερέωση και ενίσχυση των τοιχοδομών, με τις αναγκαίες συμπληρώσεις και ανακτήσεις: Οι εργασίες περιλαμβάναν καθαίρεση του σαθρού συνδετικού υλικού και βαθύ αρμολόγηση με νέο κονίαμα, αφού προηγήθηκε η ανάγνωση και κατανόηση της αρχιτεκτονικής δομής και της κατασκευαστικής λογικής. Οι συμπληρώσεις των τοίχων που έχουν καταρρεύσει και οι ανακτήσεις γίνονται σε επιλεγμένα σημεία, όπου κρίνεται απαραίτητο για τη διάσωσή τους. ·
- Συντήρηση της τοιχογραφίας του λεγόμενου Σεβαστείου (Εικ. 3), των ψηφιδωτών δαπέδων στην «Οικία Επιγένους» και στο «Σεβαστείον» και των σωζόμενων λίθινων πλακών, με τις οποίες ήταν διαστρωμένη η πλατεία της αγοράς. Τα κονιάματα που εφαρμόστηκαν είναι ειδικών προδιαγραφών, με συνθέσεις που προτάθηκαν από το Εργαστήριο Δομικών Υλικών του Α.Π.Θ. και η εφαρμογή τους έγινε ακολουθώντας τις οδηγίες για την επίτευξη της επιθυμητής αντοχής.
- Τελική επίστρωση των επιφανειών των δαπέδων με διαφορετικά υλικά, ώστε να αποδοθεί με κατανοητό τρόπο η γεωμετρία των χώρων. Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για τις τελικές επιστρώσεις είναι αδρανή λατομείου διαφορετικών αποχρώσεων, καθώς και μίγμα ξηρών υλικών, ώστε να αποδοθεί η όψη και η υφή χωμάτινου δαπέδου (Εικ. 2). Τα κενά στα ψηφιδωτά δάπεδα της οικίας «Επιγένους» και του «Σεβαστείου», καθώς και στις λίθινες πλάκες της πλατεία της αγοράς συμπληρώθηκαν με βότσαλο ποταμίσιο, υλικό το οποίο αναδεικνύει χρωματικά τα σωζόμενα δάπεδα.
Παράλληλα, αναβαθμίστηκαν οι υπηρεσίες πληροφόρησης των επισκεπτών του αρχαιολογικού πάρκου. Δημιουργήθηκε ενιαία οπτική ταυτότητα και λογότυπο για το αρχαίο Δίον και παραγωγή έντυπου ενημερωτικού τεύχους, ιστοχώρου, ψηφιακής ηχητικής ξενάγησης, ενημερωτικών πινακίδων, φυλλαδίων, καθώς και πινακίδων πληροφόρησης και πληροφοριακού υλικού για άτομα με προβλήματα όρασης. Η πρόσβαση των επισκεπτών στην περιοχή του έργου είναι εφικτή με την επέκταση της υφιστάμενης διαδρομής περιήγησης η οποία πραγματοποιήθηκε, η οποία είναι προσαρμοσμένη για άτομα με αναπηρίες, ενώ περιλαμβάνει πλατώματα θέασης και ξεκούρασης. Με τον νέο αυτό σχεδιασμό εξασφαλίζεται η ισότιμη μεταχείριση όλων των επισκεπτών, τόσο με τη δυνατότητα φυσικής προσέγγισης στα ίδια τα μνημεία όσο και με τη δυνατότητα πρόσβασης στις πληροφορίες που τα συνοδεύουν.
Το έργο «Αποκατάσταση και Ανάδειξη του Οικοδομικού Τετραγώνου της Αγοράς του Δίου» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Κεντρική Μακεδονία 2014-2020» με φορέα υλοποίησης την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας, με προϋπολογισμό 1.366.272,34 € και τμηματοποιήθηκε στο Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία 2021-2027» με προϋπολογισμό 1.339.634,69 €. Στην πορεία του έργου έγινε τροποποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου με συνολικό προϋπολογισμό 1.887.000,00 €.
Η Α΄ Φάση του Έργου υλοποιήθηκε στο Ε.Π. «Κεντρική Μακεδονία 2014-2020» με προϋπολογισμό 26.637,65€. Η Β΄Φάση του έργου αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Μάρτιο του 2026.
