Το Δίον αποτελεί τον πληρέστερα ανασκαμμένο χώρο της περιοχής του Ολύμπου και μία από τις μεγαλύτερες ανασκαφές των νεότερων χρόνων στην Ελλάδα, η οποία διενεργείται διαχρονικά από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Το επισκέψιμο αρχαιολογικό πάρκο περιλαμβάνει δύο διακριτά μεταξύ τους τμήματα: την περιοχή των αρχαίων ιερών στα νότια και την τειχισμένη πόλη στα βόρεια.

Η περιοχή των ιερών του Δίου καταλαμβάνει έκταση 220 στρεμμάτων. Πρώτος τη τάξει μεταξύ των θεών που λατρεύονταν ήταν ο Δίας, από τον οποίο πήρε την ονομασία του το Δίον, δηλαδή «ο τόπος του Δία». Ο Όλυμπος, που υψώνεται στα 2.917μ. στα όρια της επικράτειάς του Δίου, ήταν το μέρος όπου ο Δίας ηγούνταν της θεϊκής του οικογένειας. Ποιο καταλληλότερο όνομα για το κέντρο της μακεδονικής θρησκείας από ένα που τιμά την ύψιστη θεότητα στο ελληνικό πάνθεον, τον Δία;

Το Ιερό του Ολυμπίου Διός, στο νοτιότερο άκρο της περιοχής, ήταν ο πιο σεβάσμιος χώρος των αρχαίων Μακεδόνων. Το ιερό απέκτησε ιδιαίτερη αίγλη ως επίσημο θρησκευτικό κέντρο του βασιλείου, κατά τον 5ο αι. π.Χ., επί βασιλείας Αρχελάου. Σε αυτό λάμβαναν χώρα επίσημες τελετές, πανηγυρίζονταν στρατιωτικές νίκες, όπως η νίκη του Φιλίππου στη Χαιρώνεια, γιορταζόταν η έναρξη εκστρατειών, όπως αυτή του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία, και πιθανόν εκτελούνταν οι καθιερωμένες τελετές κάθαρσης του στρατού.

Το αρχαιότερο ιερό του Δίου είναι αυτό της Δήμητρας και της κόρης της, της Περσεφόνης. Ιδρύθηκε στην ύστερη αρχαϊκή περίοδο, στα τέλη του 6ου αι. π.Χ., και η λειτουργία του συνεχίστηκε με πολλές προσθήκες και μετατροπές έως την όψιμη αρχαιότητα, κατά τα πρώιμα χριστιανικά χρόνια. 

Στη διάρκεια της ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής ιδρύθηκαν και λειτούργησαν στην ίδια περιοχή και άλλα σημαντικά ιερά. Το ιερό του Ασκληπιού, στο οποίο λατρευόταν ο σημαντικότερος θεραπευτής θεός στην αρχαία ελληνική θρησκεία, ο Ασκληπιός, γιος του Απόλλωνα.

Το ιερό του Διός Υψίστου, η λατρεία του οποίου κυριάρχησε κατά τη ρωμαϊκή περίοδο και η επωνυμία «Ύψιστος» αντικατέστησε όλες τις παλαιότερες υποστάσεις του Διός. Είναι το μοναδικό ιερό του θεού που έχει εντοπιστεί στη Μακεδονία, αν και θα πρέπει να υπήρχαν αρκετά ακόμη.

Τέλος, το ιερό των Αιγυπτίων θεών, δηλαδή της Ίσιδας, του Σάραπη και του Άνουβη. Ο κεντρικός ναός ήταν αφιερωμένος στην Ίσιδα Λοχία και πλαισιωνόταν από ναΐσκους της Ίσιδος Τύχης και της Αφροδίτης Υπολυμπιδίας, της Αφροδίτης των υπωρειών του Ολύμπου. 

Στην περιοχή των ιερών χωροθετούνται επίσης και τα δύο θέατρα του Δίου, το ελληνιστικό και το ρωμαϊκό. Σε κοντινή απόσταση, ενταγμένο πλέον στον πολεοδομικό ιστό του σύγχρονου οικισμού του Δίου και μη επισκέψιμο, βρίσκεται και το αρχαίο στάδιο. 

Στα βόρεια της περιοχής των ιερών αναπτύχθηκε ένας οικισμός που αρχικά εξυπηρετούσε τις ανάγκες της λατρείας και τον οποίο αναφέρει ο Θουκυδίδης, το 424 π.Χ.

Την εποχή του Μακεδόνα βασιλιά Κασσάνδρου, στα τέλη του 4ου – αρχές του 3ου αι. π.Χ., το Δίον οχυρώθηκε μ’ ένα μνημειακό τείχος μήκους 2.625μ., που περιέκλειε έκταση 430 στρεμμάτων, οργανώθηκε πολεοδομικά βάσει του ιπποδάμειου συστήματος και επιπλέον απέκτησε δημόσια κτήρια μνημειακού χαρακτήρα. Τον 1οαι. π.Χ. μετατράπηκε σε ρωμαϊκή αποικία με το όνομα Colonia Iulia Augusta Diensis. Αργότερα, κατά την ύστερη ρωμαϊκή εποχή, εφαρμόστηκε στο Δίον ένα εκτεταμένο οικοδομικό πρόγραμμα, στο πλαίσιο του οποίου ανανεώθηκαν οι δημόσιοι χώροι της πόλης και νέα μνημειακά συγκροτήματα προστέθηκαν στο δυναμικό της: κτήρια δημόσιου και εμπορικού χαρακτήρα, όπως η ρωμαϊκή αγορά (το forum), δημόσια λουτρά (θέρμες), καταστήματα, ωδείο, δημόσια αποχωρητήρια, καταλύματα για κρατικούς αξιωματούχους καθώς και ξενώνες.

Οι ιδιωτικές οικίες της πόλης οικοδομήθηκαν από μία εύπορη και ισχυρή ελίτ, η οποία αντιλαμβανόταν την κατοικία όχι αποκλειστικά ως ιδιωτικό χώρο αλλά ως συνισταμένη του δημόσιου βίου και ως μέσο προβολής του κοινωνικού της κύρους. 

Τα μεγάλα οικιστικά συγκροτήματα  που έχουν εντοπιστεί (οικίες Διονύσου, Ευβούλου, Επιγένους, Ζωσά, Λήδας, Αθηνάς) χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη πολυτέλεια, που αποτυπώνεται στις μεγάλες τους διαστάσεις, στα ψηδιφωτά δάπεδα, στα πολύχρωμα κονιάματα των τοίχων και στα πολύτιμα κινητά ευρήματα. 

Μετά από την επικράτηση του Χριστιανισμού, το Δίον έγινε έδρα επισκοπής και έζησε περίοδο ευημερίας. Παρά τη συρρίκνωση της πόλης σε έναν μικρότερο οχυρωματικό περίβολο, ιδρύθηκαν σε αυτήν μία μεγαλοπρεπής επισκοπική βασιλική, αλλά και μία κοιμητηριακή βασιλική, έξω από τα τείχη, δείγματα της τελευταίας ακμής της πόλης, κατά την περίοδο την ύστερης αρχαιότητας. 

Σήμερα, το αρχαιολογικό πάρκο του Δίου διαθέτει κτήριο υποδοχής επισκεπτών όπου παρέχονται υπηρεσίες πληροφόρησης, πωλητήριο αντιγράφων, αναψυκτήριο και χώρους υγιεινής. Οι πλακοστρωμένοι περίπατοι, οι κατάλληλες για ΑμεΑ διαδρομές κίνησης, οι πινακίδες πληροφόρησης, τα σκιερά καθιστικά, τα αναβρυτήρια νερού και οι πύργοι πανοραμικής θέας συγκροτούν ένα σύστημα καθοδήγησης και άνετης περιήγησης για τον επισκέπτη του αρχαιολογικού πάρκου.