Η πόλη του Δίου ήταν μία από τις πιο σημαντικές πόλεις του μακεδονικού βασιλείου, καθώς πέρα από τη στρατηγική γεωγραφική της θέση, εκεί βρισκόταν και οι επίσημοι λατρευτικοί χώροι των Μακεδόνων.

Η ύπαρξη οικισμού στο Δίον μαρτυράται ήδη από τον 5ο αι. π.Χ, δίπλα στους χώρους λατρείας του Δία και των Μουσών. 

Λίγο αργότερα, στα τέλη του 4ου αι. π.Χ., ο Μακεδόνας βασιλιάς Κάσσανδρος, οχύρωσε την πόλη με επιβλητικά τείχη που περιέκλειαν έκταση 430 στρεμμάτων. 

Πώς μπορει να έμοιαζε;

Η πόλη του Δίου χτίστηκε σε ομαλό έδαφος, με σχεδόν τετράγωνο σχήμα και ρυμοτομήθηκε με το ιπποδάμειο σύστημα.

Ουσιαστικά αυτό το σύστημα είναι η χρήση κάθετων και παράλληλων μεταξύ τους δρόμων που δημιουργούν οικοδομικά τετράγωνα.

Μέσα σε όλους τους αιώνες ύπαρξής της η πόλη γνώρισε αλλεπάλληλες οικοδομικές φάσεις με περιόδους μεγάλης ακμής, αλλά και καταστροφών και λεηλασιών.

Με τη μάχη της Πύδνας, το 168 π.Χ, το μακεδονικό βασίλειο κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους. 

Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα και μετά τη ναυμαχία στο Άκτιο, το 31 π.Χ., ο πρώτος Ρωμαίος αυτοκράτορας, ο Οκταβιανός Αύγουστος, ίδρυσε ρωμαϊκή αποικία στο Δίον. Το όνομά της ήταν Colognia Iulia Augusta Diensis [Κολόνια Ιουλία Αουγκούστα Ντιένσις].

Η πόλη του Δίου γνώρισε μεγάλη οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη κατά τον 3 αι. μ.Χ. Τότε έγινε εκτεταμένη ανοικοδόμηση του πολιτικού κέντρου της αποικίας και ανεγέρθηκαν πολυτελή δημόσια και ιδιωτικά κτίρια. 

Τότε, το επίκεντρο της δημόσιας ζωής του Δίου βρισκόταν στη νότια είσοδο της πόλης, δίπλα στην πύλη που οδηγούσε στα ιερά, από εκεί που ξεκινάει η σημερινή περιήγηση στην πόλη.

Η κεντρική οδική αρτηρία, ο cardo maximus/κάρντο μάξιμους, διέσχιζε την πόλη από τον Νότο προς τον Βορρά, συνδέοντας τις αντίστοιχες πύλες του τείχους, ενώ δεξιά και αριστερά της κεντρικής αυτής οδού υπήρχαν στοές με κίονες που προσέφεραν σκιά στους επισκέπτες.

Αρχιτεκτονικά, αυτό ονομάζεται via colonnata.

Στη δυτική πλευρά του δρόμου, από τη μεριά του Ολύμπου, δηλαδή, υπήρχαν δημόσιες τουαλέτες και μια σειρά καταστημάτων και εργαστηρίων, μέσα στα οποία βρέθηκαν υπολείμματα επεξεργασίας πρώτων υλών, αποθηκευτικά αγγεία, νομίσματα, εργαλεία, μέτρα και σταθμά.

Κατά μήκος του δρόμου υπήρχαν δημόσια κτήρια, λουτρά, χώροι άθλησης, υποδομές φιλοξενίας και εστίασης, πολυτελείς κατοικίες.

Ουσιαστικά, το ζωτικό και εξωστρεφές κομμάτι της πόλης.

Μετά από την επικράτηση του Χριστιανισμού, το Δίον γίνεται έδρα Επισκόπου τον 4ο αι μ.Χ. και ευημερεί. Παρά τη συρρίκνωση της πόλης μέσα σε έναν μικρότερο οχυρωματικό περίβολο, χτίζονται δύο μεγαλοπρεπείς εκκλησίες, η επισκοπική βασιλική και η κοιμητηριακή βασιλική. 

Κατά την όψιμη αρχαιότητα, το Δίον είναι η μόνη πόλη της Πιερίας που αναφέρεται στον Συνέκδημος του Ιεροκλή, έναν κατάλογο που απαριθμεί τις εξήντα τέσσερις επαρχίες και τις εννιακόσιες δώδεκα πόλεις της βυζαντινής αυτοκρατορίας κατά τον 6ο αι. μ.Χ.

Μετά την εγκατάλειψή της, η ανάμνηση της οχυρωμένης πόλης επέζησε ως τους σημερινούς κατοίκους του χωριού που την λένε Κάστρο.