Στη Δυτική πλευρά της αγοράς του Δίου, δεσπόζει ένα υπερυψωμένο πλάτωμα, περίπου 2 μέτρα ψηλότερο από την κεντρική πλατεία. Εκεί, στο νότιο του άκρο, ανακαλύφθηκε μία από τις πιο εντυπωσιακές οικίες του Δίου: η λεγόμενη «Οικία Επιγένους».

Δεν θα το μάντευε κάποιος εύκολα, αλλά το όνομά της προέρχεται από έναν μολύβδινο αγωγό ύδρευσης, τον οποίο αποκάλυψαν οι αρχαιολόγοι στο εσωτερικό του κτηρίου. Πάνω του, διακρίνεται ανάγλυφα το όνομα «Επιγένης», σε γενική πτώση.

Στο Διον πολλοί μολύβδινοι αγωγοί φέρουν ανάγλυφα ονόματα όπως: «ΕΠΑΦΡΑΝΟΣ», «ΕΥΒΟΥΛΟΥ», «ΗΛΙΟΔΩΡΟΥ» κ.ά. που δηλώνουν τον ιδιοκτήτη της οικίας ή τον τεχνίτη του υδραυλικού συστήματος.

Από τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που σώζονται μέχρι σήμερα αντιλαμβάνεται κανείς πως πρόκειται για μια πολυτελή αστική έπαυλη με σχεδόν τετράγωνο σχήμα και εμβαδόν τουλάχιστον 870 τ.μ.

Η είσοδος σε αυτή γινόταν από τον διπλανό λιθόστρωτο δρόμο οδηγώντας σε έναν ευρύχωρο προθάλαμο. Γύρω από αυτόν οργανώνονταν βοηθητικοί και αποθηκευτικοί χώροι της οικίας.

Από τον προθάλαμο μπορούσε κανείς να κατευθυνθεί προς δύο αίθρια-εσωτερικές αυλές. Περιμετρικά των αιθρίων οργανώνονται οι επίσημοι χώροι: χώροι συναντήσεων, γευμάτων, αλλά και υποδοχής επισκεπτών. Τα δωμάτια αυτά διέθεταν μεγάλα ανοίγματα προς τις αυλές και εντυπωσιακά ψηφιδωτά δάπεδα με πολύχρωμα γεωμετρικά σχέδια, καλύπτοντας επιφάνεια μεγαλύτερη των 250 τ.μ.

Κάτω από τα δάπεδα της οικίας Επιγένους κρύβεται ένα πολύπλοκο δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης. Μολύβδινοι υδροδοτικοί αγωγοί διοχέτευαν με νερό τις δεξαμενές των αιθρίων, ενώ αποχετευτικοί πήλινοι αγωγοί καλυμμένοι με λίθινες πλάκες απομάκρυναν τα νερά.

Οι χώροι ύπνου και οι μικρότεροι βοηθητικοί χώροι ήταν πιο απομονωμένοι από τον θόρυβο της αυλής.

Μέσα από τα στοιχεία των ανασκαφών μαρτυράται, επίσης, η μακρόχρονη χρήση της οικίας. Αυτό γίνεται σαφές από διαδοχικές αλλαγές στη διαμόρφωση των χώρων, διαφοροποιήσεις στο επίπεδο των δαπέδων, αλλά και στην ποικιλία των αγωγών ύδρευσης και αποχέτευσης.

Η κυρία περίοδος χρήσης της οικίας, η οποία χτίστηκε πάνω σε παλιότερα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, χρονολογείται στον 3ο και 4ο αι. μ.Χ.

Λίγο αργότερα γίνονται κάποιες τροποποιήσεις στους χώρους της οικίας, ενώ μεγαλύτερες αλλαγές στη διάταξη των χώρων και στην ανύψωση των δαπέδων παρατηρούνται από τον 5ο αι. μ.Χ και μετά. Αυτό πιθανότατα συνέβη εξαιτίας μιας μεγάλης καταστροφής.

Κι ενώ όλα ξεκίνησαν πολυτελή και εντυπωσιακά, στο τέλος της ζωής της η οικία Επιγένους καταλαμβάνεται από πρόχειρα καταλύματα προσωρινής διαμονής, που χρονολογούνται από τον 6ο αι. μ.Χ. και αργότερα.

Η επιλογή για την θέση της «Οικίας Επιγένους», ψηλά και δίπλα στην αγορά της πόλης, η εσωτερική διάταξη με αίθρια και τα πολυτελή ψηφιδωτά δάπεδα αποτελούν ένδειξη του πλούτου και του κύρους των ιδιοκτητών της οικίας, αλλά και μέσο επίδειξης της επιρροής τους στον ιστό της ρωμαϊκής κοινωνίας.

Παράλληλα, τα ποικίλα και πολύτιμα ευρήματα από την οικία, όπως νομίσματα, γυάλινα και κεραμικά αγγεία, μεταλλικά εργαλεία και κοσμήματα, προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την καθημερινή δράση των πολιτών στο αρχαίο Δίον.